Çocuklarda Diş ve Ortodontik Muayene Neden En Erken Yaşta Başlanmalıdır?

Çocuklarda diş ve ortodontik muayeneye neden en erken yaşta başlanmalıdır?

Çocuklarda gelişim ve büyüme farklılığı bireysel değişiklikler göstermekle beraber, 6. aydan itibaren ilk süt dişleri çıkmaya başlar. 0–3 yaş aralığı, ağızdaki tüm süt dişlenmenin tamamlandığı bir dönemdir. Bu yüzden diş hekimiyle tanışma ve pozitif duygusal gelişimin oluşabilmesi için ilk diş muayenesinin en erken dönemde yapılması çok önem arz etmektedir. Çocuğun diş hekimine alışması, dişlerini nasıl koruyacağına dair bilginin verilmesi ve diş bakımı alışkanlıklarının kazanılması için en erken yaşta, 4 yaş aralığında diş hekimine mutlaka götürülmesi tavsiye edilir.

Bazen aileler süt dişinin geçici olarak ağızda kalmasından, bazen de normalden sapmış büyümeyi fark edemediklerinden dolayı bu dönemi çok dikkate almazlar ve ilk diş muayenesini maalesef atlayabilirler. Oysa ki çocukların yüz gelişiminin %60’ı 4 yaşına kadar tamamlanır. Bu dönemde yapılacak diş hekimi ve ortodontik muayene, ağızda oluşabilecek problemleri, çenelerde süt dişine bağlı kaymaları ve yüzün normalden sapmış gelişimini tespit edilebilir. Erken müdahale ile oluşabilecek ciddi problemlerin önüne geçilerek sağlıklı bir yüz gelişimi kazandırılabilir.

Sadece süt dişlerinin ağızda olduğu bu dönem 6 yaşına kadar devam eder. 6. yıldan itibaren karışık dişlenme dönemi dediğimiz, kalıcı ve süt dişlerinin ağızda beraber görüldüğü döneme geçilir. Çocuğun ilk süt dişleri döneminde yapılması gerekli muayenesi kaçırılmış olunsa bile, bu dönemde hem dişlerin hem de çenelerin normal gelişiminin takip edilmesi açısından çocukların yakından monitörize edilmesi için altın zamandır.

Özellikle 6–12 yaş aralığı dediğimiz karışık dişlenme döneminde, süt dişlerinin çok yakın aralıklarla düşmesi ve kalıcı dişlerin ağız ortamına sürmesi aynı zamanı kapsayan süreçle devam ederken, çok hızlı ve aktif bir döneme geçilir. Bu dönemde çocukta da genel aktif büyüme potansiyeli olduğu için, diş sağlığı ve yüz-çene gelişimindeki en ufak bir problemden çok çabuk etkilenir ve normal gelişimden kolaylıkla saparak ileriki yaşlarını etkileyebilecek fiziksel ve fonksiyonel sıkıntılara yol açabilir. Bu yüzden altın dönem olan 6–12 yaş aralığında sıklıkla 6 ayda bir dental ve çene-yüz gelişiminin kontrol edilmesi çok önem arz etmektedir. Çünkü çocukluk döneminde yapılacak ortopedik temelli tedaviler daha hızlı ve iyi cevap verir.

Çocuğun diş, çene ve yüz açısından çok büyük dokunuşların yapılabileceği altın dönem olarak adlandırdığımız karışık dişlenme dönemi, çocuklarda yaklaşık 12 yaşına kadar sürer. Yaşamın ilk 4 yılında %60 tamamlanan yüz gelişimi, 12 yaşına kadar %60–90 oranına ulaşır. 12 yaşından sonra kalıcı dişlenme dönemine geçilmiştir ve hastalar tüm hayatları boyunca kullanacakları dişlere, hatta yüz gelişiminin %90’ına sahiptir.

Tüm bu bilgiler doğrultusunda çocuklarda erken yaşta muayene ve oluşan problemlere erken yaşta müdahale, ilerideki yüz gelişimini büyük oranda etkileyeceği için hayati öneme sahiptir.

İlgili içerik: Çocuk Ortodontisi

Çocuklarda diş bozukluğu beden postürü ve fonksiyonunu etkiler mi?

Çocuklarda ortodontik anomali neden oluşur?

Çocuklarda ortodontik problemler, genetik faktörler, çevresel faktörler ya da farklı hastalıklar sonucu görülebilir.

Genetik faktörler; Çene, diş boyutu genellikle aile bireylerimizden aldığımız ve bize kalıtımsal olarak geçiş yapan özelliklerdir. Örneğin alt çenenin önde konumlandığı Sınıf III maloklüzyonlar bazen genetik geçişli olabilir. Yine aynı şekilde genetik geçişli kraniyofasiyal düzensizlikler (damak ve dudak yarığı gibi), dişlerde yer darlığı ya da yer fazlalığı problemi oluşturabilir. Genetik yolla geçiş yapan ortodontik düzensizliklerde daha erken yaşta tedaviye başlanması ve tedaviden sonra uzun süre koruma protokollerinin uygulanması gerekir.

Çevresel faktörler ise; Süt dişinin erken düşmesi ya da geç düşmesi, alttan gelecek sürekli dişlerde ortodontik ve iskeletsel problemler oluşturabilir. Çocuğun tek tarafta çiğneme paterni, çene kemiklerinin simetrik gelişimine etki eder, yan çapraz kapanışın oluşmasına ve buna bağlı çene eklemi problemi oluşturabilir. Parmak emme, dil itimi, ağız solunumu gibi zararlı alışkanlıklar alt ve üst çene gelişimini fazlasıyla etkiler. Çocukluk çağı fiziksel travmalar, dişlerin yer değişimine ya da kaybına, diş kökünün erimesine, kalıcı dişlerin sürme zamanlarının değişmesine, çene eklemlerini etkileyerek alt çenenin büyümesinin durmasına sebebiyet verebilir.

Hastalıklar; Bazı endokrin hastalıkları, fosfat eksikliği sonucu Rickets, Down sendromu, Cleidocranial displazi, Ektodermal displazi ve bunun gibi hastalıklar, diş ve çevre sert-yumuşak dokuları etkileyerek ortodontik tedaviye ihtiyacı arttırır.

Çocuklarda ortodontik problem ne gibi sağlık problemleri meydana getirir?

Dünya Sağlık Örgütüne göre dünyadaki ilk üç sıradaki ağız hastalıklarından biri ortodontik bozukluktur. Ortodontik bozuklukların meydana getirebileceği önemli problemleri şu şekilde sıralayabiliriz.

1. Çene kemiklerinin ve tüm vücudun büyüme ve gelişiminin negatif etkilenmesi.
2. Çiğneme, yutkunma ve konuşma gibi ağız disfonksiyonlarına.
3. Çene eklemi (temporomandibular eklem) disfonksiyonlarına.
4. Besin birikiminin çapraşık dişlerde daha kolaylaşması ve fırçalama zorluğu ile beraber çürük sıklığının artması.
5. Dişlerin düzensizliği ve birbiri ile uyumsuzluğu ile çenelerin kayarak yüzün asimetrik olarak büyümesine.
6. Üst çene darlığı nedeniyle alt çene gelişiminin etkilenmesi ve kafa düzlemine göre geride kalması sonucu hava yolunun etkilenmesi. Özellikle uyku apnesi, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, neurocognitive problemler, vücut postürünün bozulması.
7. Ortodontik bozuklukların yüz görüntüsünü etkileyerek, akran zorbalığı görmesi.

Erken yaşta ortodontik tedavinin amacı; dental, iskeletsel, fonksiyonel ve yüz ile ilgili düzensizliklerin teşhisi ve erken müdahale ile problemin büyümesini engelleyerek, önlenebilir tedavi planları sunabilmektir.

İlgili içerik: Fonksiyonel Ortodonti

İlgili içerik: Çene Eklemi / TMD

Ortodonti nedir ve neden önemlidir?

Ortodonti, çapraşık dişlerin çene kemiği içerisinde düzenlenmesine yardımcı olan diş hekimliğinin bir bilim dalıdır. Ancak genel bilinenin aksine, sadece dişlerin ağız içerisinde düzgün sıralanmasıyla ilgilenmez. Dişlerin estetik olarak sıralanması ile beraber çiğneme, yutkunma, konuşma gibi önemli ağız fonksiyonlarını düzenler. Alt ve üst çene kemiklerinin birbirleriyle ve tüm yüz-kafa kemikleriyle uyumunu, çocuklarda büyüme ve gelişimle beraber yönlendirerek düzenlerken, erişkinlerde ise ortognatik cerrahi kombine tedaviler ile estetik ve fonksiyonel sonuçlar elde edilir.

Özellikle çene ve çevre kaslarının da tedavisini yaparak hastada mevcut fonksiyonel bozuklukları düzeltir. Diş ve çene kemiklerini 3 boyutlu olarak tüm kafaya göre dikkatlice inceler, hastaların alt ve orta yüz düzensizliklerini çözümleyerek, dental ve facial çözümler üretir.

Ortodonti bugün alt yüzde yaptığı pozitif estetik etkiler, yumuşak doku ve kas gruplarının fonksiyonel tedavisi ile vücut postürü ve genel sağlığa katkısı, üst hava yolunda meydana getirdiği değişiklikler ile APNE’ye olan pozitif etkisi gibi pek çok önemli konularda çözümler üretebildiği, diş hekimliğinin vazgeçilmez bir bilim dalıdır.

Çocuklarda ağız-miyofonksiyonel terapi nedir?

Miyofonksiyonel tedavi, ağız ve çevre kaslarını, dil kaslarını, farinks kaslarını hedef alarak maksillo-facial kasların fonksiyonel olarak çalıştırılmasını hedef alır. Atipik yutkunma, yanlış dil pozisyonu ve ağız kaslarının yeterli fonksiyonla çalışmaması gibi durumlarda çok etkili sonuçlar alınmaktadır.

Miyofonksiyonel aygıtlar; oklüzal rehberlik oluşturarak az çalışan kas veya kas grubu üzerinde çalışırlar, hedefe göre zayıf ağız ve çevre kasları fonksiyonla beraber düzeltilmeye çalışılırlar.

Parmak emmek gibi kötü alışkanlıklar erken yaşta müdahale edilmezse çeneler arasında ciddi dişsel ve iskeletsel problemler oluşturabilir. Hem kötü alışkanlıkları kırıcı aygıtlar hem de ağız-yüz dokularının gelişimini provoke eden fonksiyonel aygıtlar miyofonksiyonel tedavi için güvenle verilir.

Dentofasiyal ortopedik tedavi nedir?

Ortodontinin bu alanında klinik olarak geniş bir yelpazede karşımıza çıkan, genellikle orta yüz ve alt yüzün tam gelişememesi ile karakterize morfolojik problemler tedavi edilir.

Sadece normal bir burun solunumu, diş ve yüz yapılarının uygun gelişimine izin verir. Uzun süre yapılan ağız solunumu üst çene damağının dar kalmasına sebebiyet verir. Üst çene damak kubbesi dar kalır ve dil pozisyonu aşağıya düşer. Dişlerde yer darlığı ve çapraşıklık oluşturur.

Solunum rahatsızlıkları (OSA – uyku sırasında nefesin epizodik olarak kesilmesi). Solunum rahatsızlıklarına bağlı gün içinde uyku, hafıza zayıflaması, azalmış konsantrasyon, büyüme hormonlarının azalması.